bron:www.standaard.be
LIVERPOOL – REPORTAGE Private gevangenis in Engeland Tegen 2012 komen er in België zes nieuwe gevangenissen. Voor de bouw ervan doet de overheid een beroep op de bedrijfswereld. De privatisering van de zorg voor gedetineerden is omstreden. Het Verenigd Koninkrijk heeft al tien jaar ervaring.
In de Altcourse-gevangenis zijn de gedetineerden aan het repeteren voor het kersttoneeltje. In een ander lokaal van het ‘kunstpaviljoen’ zit een tiental veroordeelden naarstig te tekenen of te schilderen. Boven in de gang hangt een metersgroot schilderij van The Beatles. Eigen werk. Door de luidsprekers van de gevangenisradio galmt een verzoeknummer: Free as a bird.
We zijn in Her Majesty’s Prison Altcourse, in Liverpool. De tijdelijke verblijfplaats van 1.285 gevangenen, die er het beste proberen van te maken. De lads zijn vooral blanke mannen, afkomstig uit Noordwest-Engeland en Wales, veelal tussen 20 en 35 jaar.
Elke dag moeten ze opstaan om 7.10 uur. Vanaf 8 uur ’s morgens volgen ze een opleiding: metsen, lassen, timmerwerk, taalopleiding, alfabetiseringscursus, computerles. Om 9 uur ’s avonds gaat het licht uit in hun cel. ‘Niet meedoen aan de activiteiten overdag is geen optie’, zegt directeur John McLaughlin, een man met een flegmatiek gevoel voor humor. ‘Voordien wisten sommige gevangenen niet eens dat het twee keer per dag acht uur wordt.’
Mc Laughlin is sinds zes jaar directeur van Altcourse. Hij begon zestien jaar geleden als gewone gevangenenbewaker, en beklom de ladder. De gedetineerden spreken hem aan met ’sir’ en zijn strafinrichting kreeg recent een ‘excellence award’ van het ministerie van Justitie.
HMP Altcourse is het paradepaardje van de beveiligingsonderneming G4S. De gevangenis wordt volledig gerund door het bewakingsbedrijf. Er zijn elf private strafinrichtingen in het Verenigd Koninkrijk, op een totaal van 138. De multinational G4S exploiteert er vier gevangenissen. In Nederland staat G4S in voor de exploitatie van gevangenisboten en de bewaking van detentiecentra voor vluchtelingen.
De eerste beslissing om in Engeland private gevangenissen te openen, dateert van de regering Thatcher. Onder de conservatief John Major kwam Altcourse er, en de jongste Labour-regeringen hebben de beslissing van privatisering in het gevangeniswezen niet teruggedraaid. ‘We bestaan twaalf jaar,’ zegt directeur Mc Laughlin, ‘en we hebben ons contract nog altijd.’
De scepsis over gevangenissen opengehouden door privéfirma’s was nochtans groot, ook in Engeland. De vakbonden zijn tegen, een deel van de publieke opinie en van de media ook.
Recent verscheen een overheidsrapport dat een negatief rapport gaf over enkele privaat gerunde gevangenissen. Koren op de molen van de tegenstanders. ‘Het is geen zwart-witverhaal’, zegt Jerry Petherick, topman van G4S in Engeland. ‘Er zijn goede staatsgevangenissen, en er zijn minder goede privégevangenissen.’
Petherick weet waarover hij spreekt. Drieëntwintig jaar werkte hij voor het ministerie van Justitie, onder meer als gevangenisdirecteur. Als topambtenaar van de dienst strafinrichtingen maakte hij vijf jaar geleden de overstap naar de private bewaking.
‘Ook ik stond kritisch tegenover uitbating van gevangenissen door de privésector. Het zou onzekerheid en onrust meebrengen. Bovendien was gevangenen opsluiten en bewaken toch een taak bij uitstek voor de overheid. Maar ik heb de twee kanten gezien en stel vast dat de komst van een nieuwe speler vernieuwing heeft gebracht in het gevangeniswezen. In Dartmoor bijvoorbeeld, een van mijn oude gevangenissen, gingen de zaken helemaal niet goed, maar het personeel was niet bereid te veranderen. Pas toen de overheid aankondigde dat ze voor de uitbating van Dartmoor de markt zou bevragen, kwam er een cultuuromslag. Dartmoor is nog altijd een staatsgevangenis, maar met Altcourse bewijzen we dat de privésector minstens evengoed een gevangenis kan runnen. We worden strenger gecontroleerd dan staatsgevangenissen en moeten ons voortdurend bewijzen. Men kijkt ons op de vingers.’
In het kunstpaviljoen volgt ook een dertigtal gedetineerden computerles. Twee vrouwelijke G4S-bedienden begeleiden hen. In vergelijking met Belgische gevangenissen is het aanbod aan bijscholings- en ontspanningsmogelijkheden in Altcourse indrukwekkend. ‘Volgens ons contract moeten we de gedetineerden 32,5 uur per week opleidingen aanbieden’, zegt directeur McLaughlin. ‘We zitten daar boven en we worden daar ook op afgerekend. Voor elke gedetineerde hebben we twee personeelsleden in dienst. Bewakers, begeleiders, therapeuten en trainers.’
Het G4S-personeel verdient jaarlijks ongeveer 3.000 Britse pond (3.315 euro) minder dan cipiers in een staatsgevangenis. In een straal van amper tien kilometer liggen twee staatsgevangenissen, onder meer die van Liverpool. Toch is er geen groot personeelsverloop.
Vakbondsman Ged Parker van de GMB Union werkte vroeger bij Ford Motor Company. Hij stapte over naar het gevangeniswezen en werkte eerst enkele maanden in een staatsgevangenis. Toen hij cipier werd in Altcourse, kon hij zijn ogen niet geloven, zegt hij. ‘Het contact met de bazen verloopt hier veel minder afstandelijk, veel minder formeel. Ik ken heel wat bewakers die hier gelukkiger zijn dan in een staatsgevangenis, zelfs al verdienen ze minder. In de staatsgevangenissen gaat vooral veel aandacht naar de gedetineerden, en minder naar het personeel.’
‘Ik werk hier van bij de opening (in december 1997) en ik heb me tussen de gedetineerden nog nooit ongemakkelijk of bedreigd gevoeld. Integendeel, het is het dagelijks contact met de gevangenen die de job aangenaam maakt. We doen ons werk goed, en de overheid weet het.’
www.hmpaltcourse.co.uk
www.g4s.com